Her halk yaşadığı bölgenin koşullarına bağlı olarak yerel bir kültür geliştirir. Kültür insanın doğaya karşı verdiği savaşımın bir sonucudur. Doğayla savaşan insan öncelikle doğayı anlamaya yönelir. Bu yöneliş insanın bilgi sahibi olması sonucunu doğurur. Doğanın bilgisine sahip olan insan önce gereksinimleri doğrultusunda doğayı değiştirir, yeniden biçimlendirir. Bu süreçte bilgisi ve yeteneği artan insan soyutlama yetisini de kullanarak tasarlanmış ürünler ortaya koymaya başlar. Gözlemleyerek, deneyerek ulaştığı bilgilerden yeni bilgiler üreterek bilimi, bilimsel bilgiyi nesnelere uygulayarak teknolojiyi, düşünme yeteneğine bilincini ve duygusal yanını katarak sanatı geliştirir.

Bir halkın ürettiği kültürün evrensele ulaşmasının temel koşulu, ürettiği değerlerin tüm insanlığa yönelik olmasıdır. Ne yazık ki Türk kültürü belli bir coğrafyanın yada belli bir dili konuşan toplulukların ötesinde etki olanı bulamamıştır.

Tükler Atatürk Türkiye’sine gelene değin doğayla savaşım yerine, başka halklarla savaşmayı yeğlemişlerdir. Bu nedenle kültürlüğü yerelliğin ötesine gidememiştir.

İslam’ı üç yüz yıl kadar süren sancılı bir süreçten sonra kabul eden Türkler, İran üzerinden Ortadoğu’ya ve Anadolu’ya yöneldiler. Tarih öncesi çağlardan beri uygarlıkların kök attığı, filizlendiği bu topraklarda devletler kurdular. Mısır’da Memluklu Devleti, İran’da Selçuklu Devleti, Anadolu’da ise Osmanlı Devleti kuruldu. Orta Asya bozkırlarının olumsuz koşullarının aksine, bu toprakların sağladığı koşullar bir uygarlığın en üst noktaya kadar gelişmesi için uygundur.

Bu topraklarda tarihin en önemli uygarlıkları gelişmiştir. Selçuklu Devleti Türklerin kurduğu ve yönettiği bir devlettir. Ancak tam anlamıyla bir Türk devleti olarak nitelenemez. Bürokrasi hemen hemen tümüyle İranlılardan oluşur. Devletin resmi dili de Farsçadır. Genel anlamda Türk kültüründen çok Fars kültüründen söz edilebilir. Ardlarından gelen Anadolu Selçukluları da benzer bir karakter gösterirler. Anadolu Selçukluları mimaride özel bir yetkinliğe ulaşmışlardır. Bu alanda Bizans ve İran etkilerinden söz edilse de özgün bir mimari üsluba ulaşmışlardır. Yaptıkları kervan saray, medrese, şifahane gibi yapılar olağanüstü güzellikte ve özgünlüktedir.

Beylikler döneminin ardından kurulan Osmanlı Devleti Selçukluların aksine, daha belirgin biçimde Türk özellikler taşır. Dilleri, yaşam anlayışlarıyla Türklükleri belirgindir. Ancak İstanbul’un fethinden sonraki süreçte, belirgin bir biçimde Türklüğü yadsımışlardır. İmparatorluk olmanın getirdiği çok uluslu yapı bu yozlaşımın temel nedenidir.

Osmanlı İmparatorluğu yönetsel, ekonomik ve askeri alanlarda çok büyük bir güçtür. Ama özgün bir Osmanlı kültüründen söz etmek neredeyse olanaksızdır. Onlarda Selçuklular gibi sadece mimaride özgünlüğe ulaşmıştır. Başkaca sanatlarda ve bilimde oldukça geridirler.

Müzik alanında tek sesliliği aşamamışlar, resimde minyatür sanatının iki boyutluluğunu geçememişler, ancak son dönemlerde Osman Hamdi Bey, Şeker Ahmet Paşa gibi ressamlar ortaya çıkabilmiştir. Onların ortaya çıkması da batı eğitiminin bir sonucudur. Yazın alanında Batı ve Rusya’da klasik dönem tüm görkemiyle yaşanırken, Osmanlı yazını cılız çıkışların ötesinde bir varlık gösterememiştir.

Osmanlının yetkin göründüğü hat sanatı, ebru, ağaç işçiliği gibi alanlar da evrensel nitelikler taşımazlar.

Sanatta durum buyken, bilim alanındaki durum daha fecidir. Yetişen bilim insanının sayısının azlığının yanında, bunların gelişen Dünya bilimine hemen hemen hiç katkıları yoktur. Devam edecek